- Titel: Zonnegodin
- Gemaakt door: André Schaller (1920)
- Waar: Smaragdplein
- Onthuld: 24 mei 1969
Daar op haar hoge troon, kijkt ze op dinsdagen over marktkramen uit en de rest van de week overziet ze 139 parkeerplekken. De Zonnegodin was misschien een charmantere omgeving gegund, maar andersom heeft het Smaragdplein júist dit mysterieuze kunstwerk nodig.
Van beneden naar boven gekeken wordt het kunstwerk van André Schaller steeds merkwaardiger. Ze begint met gewone benen, ze zit op een troon. Haar buik en borsten steken als bollingen uit de torso, ze heeft geen armen. Het hoofd… is moeilijk te beschrijven. Een ring, waar vier stralen uit steken, met in het midden een soort ronde wig. Dat lijkt op een oog dat naar beneden is gericht, met een wimper eronder.
De Amsterdamse kunstenaar Schaller kreeg voor het Smaragdplein een vrije opdracht: hij mocht dus helemaal zelf bedenken wat hij zou maken. Dit is een van de eerste werken waarin invloeden te zien zijn van zijn reizen naar Noord- en West-Afrika; van de kunst die hij daar zag, en van zon die hij voelde branden op zijn huid. Boven het Smaragdplein, boven al die mensen met ieder hun eigen gedachten en wensen, schijnt natuurlijk dezelfde zon.
Ook de edelstenen (smaragd, briljant, aquamarijn) waarnaar de straten in deze wijk zijn vernoemd spelen een rol in het kunstwerk. “Laat dit beeld ’n brandpunt van de zonnestralen zijn, dat zijn licht doorgeeft aan de edelstenen waarnaar de straten in deze wijk zijn genoemd,” zei de wethouder bij de onthulling in 1969.
Wist je dat…
In eerste instantie had Schaller een beeld van brons willen maken, maar door de hoge prijs van brons paste dat niet binnen het budget. Daarom kwam hij uit bij koperplaat. Het koper is zo behandeld dat het niet zwart zal worden.
Oorspronkelijk was het plan om de sculptuur te plaatsen op een pilaar van tenminste 2,5 meter hoog. Om te kijken of dat goed zou uitpakken werd tot verbazing van omwonenden in 1968 voor één dag een proefopstelling geplaatst van een houten pilaar met daarop een foto van de sculptuur. Toen bleek een sokkel van 6,5 meter de ideale hoogte te zijn.
Het beeld is gemaakt van koperplaten en is 3,5 meter hoog. Het is met opzet groot, zodat het kan concurreren met het grote plein en de flats eromheen. Dat betekende wel dat het kunstwerk op een hoge sokkel geplaatst moest worden, omdat je het kunstwerk tegen de lucht hoort te zien (dus niet met een gebouw als achtergrond).
Toen Schaller met het ontwerp over de brug kwam, waren er wel twijfels op het gemeentehuis. De burgemeester vroeg zich af of een zonne-idool wel zou passen in een overwegend rooms-katholieke wijk (toen), en de wethouder zag het kunstwerk liever op een groenere plek zoals een park, “temeer omdat in Nederland de ‘zonaanbidding’ een omstreden zaak is,” aldus de notulen uit 1968.
Maar het kunstwerk is juist gemaakt als reactie op de strakke stenen omgeving. Het plein is nogal zakelijk, en dit beeldhouwwerk geeft de omgeving een zweem mysterie. Trek je blik los van je boodschappenkarretje of de marktkramen, en kijk eens omhoog.