- Titel: Twee uilen
- Gemaakt door: Theo van de Vathorst (1934-2022)
- Waar: Rijnhuizenlaan
- Onthuld: 1969, tweede versie onthuld in 2011
Welke dieren hadden het anders moeten zijn? In het plantsoentje voor Katholieke basisschool St. Jan de Doper, op een mooie hoge sokkel, staan twee bronzen uilen. Symbolen voor wijsheid. Het kunstwerk is gemaakt door Theo van de Vathorst en de titel is rechttoe-rechtaan: Twee uilen.
De beelden zijn oorspronkelijk vervaardigd in 1968 en een jaar later geplaatst bij wat toen nog de St. Jansschool heette. Een jaar eerder maakte Van de Vathorst een kunstwerk voor kleuterdagverblijf Klein Amelisweerd aan de Koningsweg. De opdracht was toen om een ‘zo probleemloos mogelijk kunstwerk’ te ontwerpen – het werd een meisje met een tamboerijn. In die lijn zijn de twee uilen bij de basisschool ook te zien. Ze nodigen niet uit om te beklimmen en ze schofferen niemand.
Ze staan op hun sokkel wat afstandelijk in het gras, waardoor het lastig is ze te aaien. Toch vond de kunstenaar dat belangrijk. Voor hem ging het om de fysieke omgang met klei (de kunstwerken zijn eerst gekleid, waarna er een mal van is gemaakt en ze in brons zijn gegoten). Als je het kunstwerk streelt, kun je navoelen hoe het is gekneed en gemodelleerd. Maar ook met je ogen kun je goed nagaan hoe bijvoorbeeld de kop overloopt in de vleugel.
Als je goed kijkt (of voelt), ontdek je wat dikkere klodders, bijvoorbeeld onder de snavel. Hier lijken de vegen klei wel een soort dikke penseelstreken. Deze manier van beeldhouwen heeft Van de Vathorst niet veel bedreven, hij zou uiteindelijk de voorkeur geven aan gladdere oppervlakten, minder ‘klodderig’. Hij was toen hij de uilen maakte zo’n zes jaar geleden afgestudeerd van de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam en misschien nog wat zoekende naar zijn stijl?
Op de academie had hij les gehad van Piet Esser, die niet vies was van die ‘schilderachtige’ klodders. In onze wijk kun je ook een beeld van meester Esser vinden: De Schaatsenrijder in het Camminghaplantsoen. Van de Vathorst leerde figuratief beeldhouwen toen dat door velen ‘reactionair’ werd gezien; in de jaren zestig was abstracte kunst namelijk in de mode.
Kennelijk vonden zijn opdrachtgevers die ‘ouderwetse’ stijl wel prettig. Theo van de Vathorst is namelijk dé beeldhouwer van Utrecht geworden. Door de hele stad zijn zijn werken te vinden, het meest geliefd zijn het borstbeeld van Anton Geesink (1995) voor de Jacobikerk, en de lijvige Marktvrouw (1976) op de Vismarkt. Opvallend is dat die beelden meer dan levensgroot zijn, terwijl de uilen een redelijk natuurgetrouw formaat hebben.
In februari 2010 werden de vogels gestolen. De kunstenaar kreeg gelukkig de opdracht het beeldje nog een keer te maken. Bij de officiële heropening in 2011 van de verbouwde school is het kunstwerk opnieuw onthuld, zodat iedereen de uilen nu weer kan zien – en wellicht aaien.
Wist je dat…
…de reliëfs op de deuren van de Domkerk gemaakt zijn door Theo van de Vathorst? Het toont Sint-Maarten en de bedelaar en werd onthuld in 1997, toen het 1600 jaar geleden was dat Martinus van Tours stierf.
…in 2022 de klokken van de Dom luidden ter gelegenheid van de begrafenis van beeldhouwer? De kunstenaar was lid geweest van het Utrechts Klokkenluidersgilde.