- Titel: De Julianaweg (gedicht)
- Gemaakt door: Oeke Kruythof
- Waar: Julianaweg
- Onthuld: 4 maart 2026
Meer dan tachtig jaar woont dichteres Oeke Kruythof aan de Julianaweg. Haar verbondenheid met de straat kreeg onlangs een blijvende plek in de vorm van een openbare ode. Utrecht staat bekend om zijn poëzie in de openbare ruimte en herbergt meer dan tweehonderd muurgedichten en straatgedichten, met als bekendste initiatief De Letters van Utrecht in de straatstenen in de binnenstad. Sommige van die gedichten hebben betrekking op de straat of buurt waar ze op de muur afgedrukt staan. Nu is er ook een gedicht over de Julianaweg.
In dit gedicht, dat eigenlijk een ode is, klinkt de liefde voor deze weg heel duidelijk door. En ook dit gedicht heeft zijn plek gevonden op straat, op de Julianaweg. Vlak bij het huis van de dichteres: Oeke Kruythof.
Geboortehuis
Het komt niet vaak voor dat iemand een leven lang leeft op één plek, maar voor Oeke Kruythof is dit een vanzelfsprekendheid. Ze woont al vanaf haar geboorte in een van de weinige huurhuizen van de Julianaweg, vlak bij de Diamantweg, en als het aan haar ligt blijft ze hier tot in lengte van dagen wonen.
Toen in 1935 de woningen van de Julianaweg werden opgeleverd, waren vader en moeder Kruythof dolblij met hun nieuwe huis. Een moderne en ruime woning, mét een achtertuin. Hun eerste woning als kersvers gezin. Al snel kwamen er kinderen. Dochter Oeke werd geboren in 1938 en in 1940 volgde de tweede dochter, Els.
Oeke kon altijd al goed leren. Na het behalen van haar onderwijsakte lag het voor de hand dat ze onderwijzeres werd, maar Oeke kwam er op de kweekschool achter dat het niets voor haar was om les te geven én om orde te houden in een klas van zo’n dertig kinderen. Ze ging eerst werken als beambte bij de Provincie Utrecht en later, na een onderbreking van een half jaar toen ze als au pair in Belfast woonde, ging ze werken als bibliothecaresse in de wetenschappelijke bibliotheek van het Hubrecht Instituut.
Herinneringen
De Julianaweg kende in de eerste jaren veel jonge gezinnen, die een heel hechte gemeenschap vormden. Katholieken en protestanten, ze gingen heel goed met elkaar om. Dat was in die tijd niet vanzelfsprekend. Het was een gevarieerde straat waar de bakker een winkel had en de slager, melkboer en groenteman huis-aan-huis bezorgden. Paard en wagen (en op zondag zelfs een enkele koets voor de tocht naar de kerkdienst) bepaalden het straatbeeld.
Oekes eerste actieve herinneringen stammen uit de oorlogsjaren. Het was een beklemmende tijd. Ze was als jong kind gedrild om te zeggen dat papa weg was, als de nazi’s bij een razzia aanbelden. Terwijl ze heel goed wist dat hij in de kruipruimte onder het huis zat. Ook kan ze zich nog goed herinneren hoe ze met haar moeder en zus tijdens een bombardement in de kelderkast schuilden.
Gelukkig gingen ook deze donkere jaren voorbij en de vreugde van haar vader en moeder op Bevrijdingsdag, mei 1945, staat haar nog heel helder voor de geest. Ze weet nog goed dat ze toen als kind dacht: “Nu hoef ik nooit meer bang te zijn”.
Ze beleefde er nadien vele vreugdevolle jaren, maar heeft ook veel moeilijke jaren gekend. Zo leden haar moeder en haar zus aan zware depressies en werden ze beiden langdurig opgenomen in een psychiatrische kliniek. Ze heeft in die tijden veel steun gehad van haar vertrouwde woonomgeving, met de Burenhulp altijd dichtbij.
Taalliefhebber
De liefde voor taal en voor boeken was al van jongs af aan aanwezig bij Oeke. Thuis speelde ze als jong kind “bibliotheekje”, waar ze haar eigen boekjes voor maakte. Ook kwam ze vaak in de kantoorboekhandel annex bibliotheek die op de Julianaweg gevestigd was. Ze was altijd al met taal bezig.
Vele jaren later, in een periode van groot verdriet waarin niet alleen haar moeder maar ook een goede vriend overleed, begon ze met het schrijven van gedichten. Het was een soort reddingsboei voor haar. Met het schrijven, het vinden van woorden voor haar emoties, was ze in staat om het verdriet buiten zichzelf te plaatsen.
Sinds die tijd, begin jaren negentig, schrijft en publiceert Oeke gedichten en heeft ze zelfs meerdere prijzen ontvangen. Onlangs ontving ze van de gemeente Utrecht de Maartenspenning voor haar bijdrage aan het culturele leven in Utrecht.
Buurtbarbecue
De Julianaweg kent veel bewonersinitiatieven. Zo is er een groep vrijwilligers die het groen van de groenstrook onderhoudt (de Groengroep), zijn er buurtfeesten en -barbecues. Ook de eerdergenoemde Burenhulp is er nog tot op de dag van vandaag. Zo zorgden Oekes buren voor haar boodschappen tijdens de hevige sneeuwperiode afgelopen januari.
In 2024 werd de jaarlijkse buurtbarbecue georganiseerd door Ardin Mourik en Bernard Teunis, die enkele huizen verderop wonen. Deze mannen wisten dat Oeke Kruythof dichteres was en dat ze al haar hele leven de Julianaweg woont. Ze vroegen haar om speciaal voor de barbecue een gedicht over de Julianaweg te maken en dit voor te dragen.
Dat wilde Oeke wel, ze vond het een verrassend idee. “Vreemd dat ik zelf nooit op het idee ben gekomen om hier een gedicht over te maken”, zo vertelt ze. De weken voorafgaand aan de barbecue ontstond het gedicht als vanzelf in haar hoofd: het was een natuurlijk proces. Ze was blij verrast met het resultaat. Haar voordracht werd met veel enthousiasme ontvangen door de tientallen aanwezigen. Het gedicht bracht duidelijk haar liefde voor de Julianaweg naar voren. Het was voor alle aanwezigen heel herkenbaar. Het was een groot succes.
Lessenaar
Door middel van een buurtinitiatief en met behulp van het Initiatievenfonds van de gemeente Utrecht, is er nu een monument van gemaakt. Op de kop van de Julianaweg, vlak bij de Diamantweg, staat sinds kort een fraaie lessenaar die uitkijkt over de weg. Op deze lessenaar staat het gedicht, samen met een historische foto. Zo wordt het heden met het verleden verbonden, vanuit hetzelfde perspectief. De ode aan de Julianaweg heeft een blijvende plaats gekregen.
